کپچا چیست؟#
کپچا مخفف عبارتی انگلیسی به معنی «آزمون تورینگِ کاملاً خودکار برای تشخیص کامپیوتر از انسان» است. ایده ساده است: کاری بخواهیم که برای انسان آسان و برای برنامه‌ی خودکار سخت باشد. اگر کاربر از پسش برآمد، احتمالاً انسان است.
انواع رایج#
- متنی: حروف و عددهای کج و شلوغی که باید تایپ شوند
- تصویری: «همه‌ی تصویرهای چراغ راهنما را انتخاب کنید»
- یک‌کلیکی: فقط زدن تیک «من ربات نیستم» و تحلیل رفتار ماوس و مرورگر در پس‌زمینه
- نامرئی: بدون هیچ سؤالی، سیستم امتیاز ریسک می‌دهد و فقط به کاربر مشکوک چالش نشان می‌دهد
- ریاضی ساده: مثل «حاصل ۳ + ۴ چند است؟»
کجا با آن روبه‌رو می‌شوید#
در فرم ثبت‌نام، صفحه‌ی ورود، فرم تماس، ثبت نظر و خرید بلیت. هدف این است که ربات‌ها نتوانند انبوه حساب جعلی بسازند، اسپم بفرستند یا رمزها را پشت سر هم امتحان کنند.
برای صاحبان سایت#
اگر فرم تماس شما پر از پیام تبلیغاتی شده، کپچا یکی از راه‌حل‌هاست. چند نکته:
- کپچای نامرئی یا یک‌کلیکی تجربه‌ی کاربری بهتری دارد
- برخی سرویس‌های کپچای خارجی ممکن است برای کاربران ایرانی کند باشند یا بارگذاری نشوند؛ قبل از استفاده از داخل ایران تست کنید
- کپچا را با راه‌های دیگر مثل محدود کردن تعداد تلاش ورود و فیلد مخفی تله (honeypot) ترکیب کنید
اشتباه رایج#
کپچای خیلی سخت، کاربران واقعی را فراری می‌دهد و برای افراد کم‌بینا مشکل دسترس‌پذیری ایجاد می‌کند. همیشه گزینه‌ی صوتی یا جایگزین داشته باشید. از طرفی ربات‌های پیشرفته و هوش مصنوعی برخی کپچاها را حل می‌کنند، پس کپچا تنها لایه‌ی دفاع نیست.