Llama خانوادهی مدلهای زبانی بزرگ شرکت متاست که وزن‌هایشان آزادانه منتشر شد و به همین دلیل نقش بزرگی در رونق هوش مصنوعی متنباز داشت. هزاران مدل تخصصی، از دستیار برنامه‌نویسی تا مدلهای ریزتنظیم‌شده برای زبان‌های مختلف، روی پایه‌ی Llama ساخته شدهاند و تقریباً همه‌ی ابزارهای اجرای محلی از آن پشتیبانی می‌کنند. Llama چت‌بات نیست؛ مدلی است که خودتان با ابزارهایی مثل Ollama یا LM Studio اجرا می‌کنید یا از طریق ارائه‌دهندگان API صدا می‌زنید. متا تمرکزش را به مدلهای تازه و عمدتاً بسته برده و این خانواده دیگر نسل جدید نمی‌گیرد، اما مدلهای منتشرشده همچنان در دسترس و پرکاربردند.
Llama به چه کاری می‌آید؟#
- چت‌بات داخلی شرکت: شرکتی که نمی‌خواهد داده‌اش از سرور خودش خارج شود، Llama را روی سرور داخلی اجرا می‌کند و به سندهای خودش وصل می‌کند.
- پایه‌ی ریزتنظیم: تیم پژوهشی یک مدل کوچک Llama را با داده‌ی تخصصی (مثلاً متن‌های حقوقی) آموزش تکمیلی می‌دهد.
- دسته‌بندی و استخراج متن: برای کارهای ساده مثل دسته‌بندی تیکت‌ها یا استخراج نام و تاریخ از متن انگلیسی، مدل کوچک و ارزان کافی است.
- آموزش و پژوهش: دانشجو ساختار و رفتار یک مدل زبانی واقعی را بررسی می‌کند.
- اجرای آفلاین: روی لپ‌تاپ، بدون اینترنت، برای خلاصه‌سازی و پیش‌نویس متن انگلیسی.
نقاط قوت و ضعف#
قوت‌ها:
- اکوسیستم بسیار بزرگ؛ ابزار، آموزش و مدل مشتق فراوان.
- اندازههای مختلف، از مدل سبک برای لپ‌تاپ تا مدلهای بزرگ برای سرور.
- پشتیبانی در همه‌ی ابزارهای اجرای محلی و بیشتر ارائه‌دهندگان API.
ضعف‌ها:
- فارسی ضعیف‌تر از رقبای بازی مثل Gemma و Qwen.
- دیگر نسل جدید دریافت نمیکند و رقبای باز از آن جلو زده‌اند.
- مجوز آن متنباز به معنای دقیق نیست و شرطهایی دارد که باید بخوانید.
نسخه‌ی رایگان و قیمت#
وزنهای مدل رایگان‌اند و اجرای محلی هزینه‌ای جز سخت‌افزار ندارد. اگر سخت‌افزار ندارید، ارائه‌دهندگان API مختلف Llama را با هزینه‌ی مصرفی و معمولاً ارزان ارائه می‌کنند. قیمت‌های روز را در سایت همان ارائه‌دهنده ببینید.
فارسی و استفاده از ایران#
Llama متن فارسی را میفهمد، اما در نوشتن فارسی، به‌خصوص در اندازههای کوچک، جمله‌های نادرست و کلمه‌های ساختگی تولید می‌کند؛ برای کار فارسی آن را انتخاب اول نمی‌دانیم. فایل‌های مدل را میتوانید از طریق Ollama یا Hugging Face دریافت کنید؛ دانلود ممکن است فیلترشکن بخواهد و فرم دانلود رسمی متا ممکن است درخواست کاربران ایرانی را نپذیرد. پس از دانلود، مدل کاملاً آفلاین کار می‌کند. به یاد داشته باشید مجوز Llama رعایت قوانین صادراتی را شرط کرده است.
جایگزین‌های Llama#
- Gemma: مدلهای باز گوگل با مجوز آزادتر و فارسی بهتر در اندازههای کوچک.
- Qwen: خانوادهی باز علی‌بابا، قوی در برنامه‌نویسی و چندزبانه.
- DeepSeek: مدلهای باز قوی برای استدلال و کد.
- Le Chat (Mistral): مدلهای اروپایی که بخشی از آنها با مجوز باز منتشر می‌شوند.
برای شروع، مدل زبانی بزرگ (LLM) چیست و چطور یاد می‌گیرد، مدلهای متنباز هوش مصنوعی: چه هستند و کی به کار می‌آیند و اجرای هوش مصنوعی روی کامپیوتر شخصی را بخوانید.
