Gemma خانواده‌ی مدل‌های باز گوگل است که از همان پژوهش و فناوری مدل‌های Gemini ساخته می‌شود، اما وزن‌هایش منتشر شده تا هر کسی آن را روی سیستم خودش اجرا کند. در اندازه‌های مختلف عرضه می‌شود؛ از مدل‌های خیلی کوچکی که روی گوشی و لپ‌تاپ اجرا می‌شوند تا مدل‌های بزرگ‌تر برای سرور. نسل‌های جدید علاوه بر متن، تصویر (و در برخی اندازه‌ها صدا) را هم می‌فهمند و از زبان‌های زیادی پشتیبانی می‌کنند. تفاوت اصلی‌اش با رقبا کیفیت بالا نسبت به اندازه است؛ یعنی روی سخت‌افزار معمولی نتیجه‌ای می‌گیرید که پیش‌تر فقط از مدل‌های بزرگ انتظار می‌رفت.

Gemma به چه کاری می‌آید؟#

  • دستیار فارسی آفلاین: روی لپ‌تاپ، بدون اینترنت، متن فارسی خلاصه می‌کنید، ایمیل پیش‌نویس می‌کنید یا متن را ویرایش می‌کنید.
  • پردازش داده‌ی حساس: کلینیک یا دفتر حقوقی، سندهای محرمانه را روی سیستم خودش دسته‌بندی و خلاصه می‌کند.
  • قابلیت هوش مصنوعی در اپ موبایل: برنامه‌نویس اندروید، یک مدل کوچک Gemma را داخل اپ می‌گذارد تا بدون سرور کار کند.
  • توضیح تصویر: از روی عکس محصول یا اسکرین‌شات، توضیح متنی می‌سازد.
  • ریزتنظیم برای کار خاص: تیم فنی مدل را با داده‌ی خودش برای پاسخ به سؤال‌های پشتیبانی آموزش تکمیلی می‌دهد.

نقاط قوت و ضعف#

قوت‌ها:

  • کیفیت بالا نسبت به اندازه؛ مناسب سخت‌افزار معمولی.
  • فارسی بهتر از بیشتر مدل‌های باز هم‌اندازه.
  • مجوز آزاد در نسل‌های جدید و پشتیبانی در همه‌ی ابزارهای اجرای محلی.
  • نسخه‌های مخصوص گوشی و دستگاه‌های کم‌توان.

ضعف‌ها:

  • در استدلال پیچیده و برنامه‌نویسی سنگین به مدل‌های ابری بزرگ نمی‌رسد.
  • اندازه‌های خیلی کوچک در فارسی هنوز خطای دستوری و واژگانی دارند.
  • مثل هر مدل محلی، اطلاعاتش به‌روز نیست و به وب دسترسی ندارد، مگر اینکه خودتان وصلش کنید.

نسخه‌ی رایگان و قیمت#

Gemma رایگان است و اجرای محلی هزینه‌ای جز سخت‌افزار ندارد. اگر نمی‌خواهید خودتان اجرا کنید، از طریق سرویس‌های ابری گوگل و ارائه‌دهندگان API دیگر هم با هزینه‌ی مصرفی در دسترس است. قیمت‌های روز را در سایت همان ارائه‌دهنده ببینید.

فارسی و استفاده از ایران#

Gemma در میان مدل‌های بازی که روی کامپیوتر شخصی اجرا می‌شوند، یکی از بهترین گزینه‌ها برای فارسی است: متن فارسی را خوب می‌فهمد و در اندازه‌های متوسط و بزرگ روان می‌نویسد، هرچند اندازه‌های خیلی کوچک هنوز خطا دارند. فایل مدل را می‌توانید از طریق Ollama، LM Studio یا Hugging Face دریافت کنید؛ دانلود ممکن است فیلترشکن بخواهد، اما پس از آن مدل کاملاً آفلاین کار می‌کند.

شروع کار در سه قدم#

  1. Ollama یا LM Studio را نصب کنید.
  2. یک اندازه‌ی کوچک یا متوسط Gemma را، متناسب با رم سیستم، دریافت کنید.
  3. با یک متن فارسی واقعی از کار خودتان امتحان کنید و اگر کیفیت کافی نبود، اندازه‌ی بزرگ‌تر را بگیرید.

جایگزین‌های Gemma#

  • Llama: اکوسیستم بزرگ‌تر، اما فارسی ضعیف‌تر و بدون نسل جدید.
  • Qwen: مدل‌های باز علی‌بابا، قوی در برنامه‌نویسی و کارهای استدلالی.
  • DeepSeek: مدل‌های باز قوی که نسخه‌های کوچک‌شده‌ی آن‌ها روی سیستم شخصی اجرا می‌شوند.
  • Ollama: ساده‌ترین راه برای اجرای Gemma روی کامپیوتر.

برای انتخاب اندازه و سخت‌افزار، اجرای هوش مصنوعی روی کامپیوتر شخصی و مدل‌های متن‌باز هوش مصنوعی: چه هستند و کی به کار می‌آیند را بخوانید.